Over opt-in

  1. Als een patiënt geen toestemming geeft, kan ik dan helemaal geen gegevens uitwisselen met bijvoorbeeld het ziekenhuis?
  2. Als een patiënt geen toestemming geeft, moet ik dat dan ook registreren?
  3. Als er in de toekomst andere zorgverleners op het LSP aansluiten, moet ik dan weer opnieuw al mijn patiënten om toestemming vragen?
  4. Hoe informeer ik mijn patiënten over de opt-in regeling?
  5. Hoe kan een patiënt die geen DigiD met sms heeft, gebruikmaken van www.ikgeeftoestemming.nl?
  6. Hoe registreer ik de toestemming?
  7. Hoe vraag ik toestemming voor kinderen?
  8. Hoe weet de patiënt dat zijn toestemming is verwerkt?
  9. Hoe worden patiënten geïnformeerd over online toestemming regelen?
  10. Ik ben aangesloten op het LSP, maar ik wissel nog geen gegevens uit binnen mijn regio. Waarom zou ik al beginnen met opt-in?
  11. Ik heb al mijn patiënten geïnformeerd en ze de mogelijkheid geboden bezwaar te maken. Heb ik daarmee voldaan aan de opt-in regeling?
  12. Ik heb een praktijk/apotheek overgenomen. Moet ik alle patiënten nu opnieuw om toestemming vragen?
  13. In mijn regio is ander informatiemateriaal beschikbaar. Kan ik dat ook gebruiken of moet ik het informatiemateriaal van VZVZ gebruiken?
  14. In mijn systeem moet ik invullen hoe ik mijn patiënt heb geïnformeerd of wat de voorwaarden zijn. Wat moet ik daar invullen?
  15. Is toestemming ook nodig voor andere uitwisselingssystemen dan het LSP?
  16. Kan ik mijn patiënten doorverwijzen bij vragen?
  17. Mijn patiënt vraagt mij bepaalde gegevens af te schermen. Hoe moet ik dat doen en kan hij beter geen toestemming geven?
  18. Moet ik aangesloten zijn op het LSP om gebruik te kunnen maken van de dienst Opt-in van VECOZO?
  19. Moet ik mij aanmelden voor de dienst Opt-in als ik aangesloten ben op het LSP?
  20. Moet ik mondeling of schriftelijk toestemming vragen?
  21. Veel van mijn patiënten bezoeken zelf nooit de praktijk/apotheek. Hoe kan ik toch om toestemming vragen?
  22. Voor de uitwisseling van welke gegevens vraag ik toestemming?
  23. Waar kan ik terecht met vragen?
  24. Waarom is de opt-out regeling vervallen?
  25. Waarom is opt-in verplicht?
  26. Waarom moet ik voor waarneming in mijn dienstapotheek wel toestemming vragen aan de patiënt en is dat op de huisartsenpost niet nodig?
  27. Wat is opt-in?
  28. Wat kan ik doen om www.ikgeeftoestemming.nl te promoten?
  29. Welke voordelen heeft online toestemming geven?
  30. Wie vraagt toestemming? En kan ook iemand anders namens mij om toestemming vragen?
  1. Als een patiënt geen toestemming geeft, kan ik dan helemaal geen gegevens uitwisselen met bijvoorbeeld het ziekenhuis?

    Zonder toestemming kunt u geen medische gegevens van de patiënt beschikbaar stellen via het LSP. Maar voor het sturen van patiëntgegevens (het zogenoemde pushverkeer) naar het ziekenhuis, bijvoorbeeld in het geval van een verwijzing, heeft u geen toestemming nodig. Het verzenden hiervan loopt ook niet via LSP.

    Naar boven

  2. Als een patiënt geen toestemming geeft, moet ik dat dan ook registreren?

    Dat hoeft niet per se. Als de patiënt geen toestemming verleent, dan verandert er voor hem niks. Als de patiënt expliciet 'NEE' invult op het toestemmingsformulier, dan legt u dat met de datum vast in het systeem of u voegt deze verklaring toe aan zijn dossier. Let u erop extra waarborgen te treffen, zodat de 'NEE' niet per ongeluk als 'JA' wordt geregistreerd. Houdt de formulieren en/of andere administratie waaruit blijkt dat de patiënt expliciet 'NEE' heeft geantwoord op de toestemmingsvraag zorgvuldig gescheiden van de 'JA'-antwoorden. Besteedt extra aandacht aan het voorkomen van het onbedoeld verwisselen van de antwoorden door een extra controle uit te voeren op de registratie in uw informatiesysteem.

    Naar boven

  3. Als er in de toekomst andere zorgverleners op het LSP aansluiten, moet ik dan weer opnieuw al mijn patiënten om toestemming vragen?

    Het kan mogelijk zijn dat u bij belangrijke veranderingen in het opvragen van gegevens opnieuw de toestemmingsvraag moet stellen. De patiënt- en privacyraad van VZVZ zal daarover zwaarwegend advies geven.

    Uw patiënten kunnen zich abonneren op een gratis e-mailservice van het VZVZ Informatiepunt. Zij krijgen dan bericht over belangrijke veranderingen, bijvoorbeeld als nieuwe groepen zorgverleners aansluiten of als andere soorten gegevens worden uitgewisseld.

    Naar boven

  4. Hoe informeer ik mijn patiënten over de opt-in regeling?

    U kunt toestemming vragen, nadat u de patiënt toereikend heeft geïnformeerd over de gegevensverwerking waarvoor u toestemming vraagt.

    Om u te ondersteunen bij de voorlichting aan uw patiënten, zijn een brochure, een folder en ander voorlichtingsmateriaal beschikbaar, zoals posters. De folder en brochure zijn een uitgave van de patiëntenfederatie NPCF en VZVZ.

    Deze materialen kunt u kosteloos bestellen via de bestelpagina. De tekst en foto’s van de voorlichtingsmaterialen zijn ook rechtenvrij beschikbaar als losse bestanden, zodat u ze kunt verwerken in uw eigen communicatiemiddelen.

    Patiënten kunnen ook gebruikmaken van deze website (ook benaderbaar via www.ikgeeftoestemming.nl) om toestemming te regelen. U kunt uw patiënten informeren over deze website met de posters of door een banner en/of tekst te plaatsen op uw eigen website.

    Naar boven

  5. Hoe kan een patiënt die geen DigiD met sms heeft, gebruikmaken van www.ikgeeftoestemming.nl?

    De patiënt kan ook online een formulier invullen, printen, ondertekenen en aan zijn zorgverleners geven. Dit kan voor alle zorgverleners die hebben aangegeven mee te willen doen met de dienst Opt-in en voor zorgverleners die nog niet hebben doorgeven of ze mee doen met deze dienst.

    De patiënt kan het formulier online invullen, printen, ondertekenen en afgeven bij de zorgverlener. Dit laatste is nodig, omdat de zorgverlener zich moet kunnen vergewissen van de identiteit van de patiënt.

    Naar boven

  6. Hoe registreer ik de toestemming?

    U registreert de toestemming in het dossier van de patiënt. U doet dit door met een vinkje aan te geven of de patiënt wel of geen toestemming heeft gegeven. U legt daarbij ook vast welke informatie (brochure/folder) daarbij aan de patiënt is verstrekt. Van belang is om te registreren wanneer toestemming is gegeven, onthouden of ingetrokken.

    Naar boven

  7. Hoe vraag ik toestemming voor kinderen?

    Dit hangt af van de leeftijd van het kind.

    Voor kinderen tot 12 jaar geeft de ouder of voogd toestemming.

    Voor kinderen van 12 tot 16 jaar moet zowel de ouder/voogd als het kind toestemming geven. Geeft de ouder/voogd wel toestemming maar het kind niet, of geeft het kind wel toestemming maar de ouder/voogd niet? Dan geldt dit als géén toestemming.

    Als beide ouders het oneens zijn, kunnen ze geen toestemming geven. Bij het verlenen van toestemming door één van de ouders, mag u erop vertrouwen dat beide ouders hier achter staan. U hoeft dat niet na te gaan.

    Kinderen van 16 jaar of ouder geven zelf toestemming.

    Verspringen leeftijdsgrenzen
    Bij het verspringen van de leeftijdsgrenzen bij kinderen hoeft er niet opnieuw toestemming te worden gevraagd. De eerder gegeven toestemming blijft rechtsgeldig. Wij adviseren wel dat het kind vanaf 12 jaar wordt geïnformeerd over de gegeven toestemming én zijn recht om de toestemming eventueel in te trekken.

    Naar boven

  8. Hoe weet de patiënt dat zijn toestemming is verwerkt?

    Als u via de dienst Opt-in in het VECOZO-portaal aangeeft dat het verzoek is afgehandeld én de patiënt heeft zijn e-mailadres opgegeven, dan krijgt hij een e-mail. Dit geldt alleen voor verzoeken die zijn gedaan met DigiD met sms-functie. In het bericht staat de naam van de zorgverlener en of het bericht wel, niet of deels is verwerkt.

    Daarnaast kan de patiënt die met DigiD en sms een bericht heeft verzonden, op de website de status van de afhandeling van zijn berichten volgen. Door in te loggen met DigiD met sms bij ‘Mijn statusoverzicht’ ziet de patiënt een overzicht van berichten die zijn verzonden, maar nog niet zijn afgehandeld. Zodra een bericht is verwerkt door de zorgverlener, is het niet meer zichtbaar bij ‘Mijn statusoverzicht’.

    Naar boven

  9. Hoe worden patiënten geïnformeerd over online toestemming regelen?

    In mei is een online campagne gestart op www.gezondheidsplein.nl, www.50Plusser.nl en www.Plusonline.nl. Daarnaast wordt de website ook gepromoot via de kanalen van de koepels en de patiëntenfederatie NPCF.

    U kunt uw patiënten informeren over deze website met het promotiekaartje of door een banner en/of tekst te plaatsen op uw eigen website.

    Naar boven

  10. Ik ben aangesloten op het LSP, maar ik wissel nog geen gegevens uit binnen mijn regio. Waarom zou ik al beginnen met opt-in?

    Vanaf 1 januari 2013 kunt u alleen met de uitdrukkelijke toestemming van de patiënt gegevens beschikbaar stellen via het LSP. Dat is met de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) afgesproken. Eventuele gegevens die zijn aangemeld vóór 2012, op basis van opt-out, zijn vanaf 2013 niet meer beschikbaar. Als u wel bent aangesloten maar nog geen patiëntgegevens hebt aangemeld, is het raadzaam om nu alvast te beginnen met het vragen van toestemming aan uw patiënten. Op het moment dat binnen uw regio wordt gestart met de uitwisseling van gegevens, zijn deze dan direct beschikbaar.

    Naar boven

  11. Ik heb al mijn patiënten geïnformeerd en ze de mogelijkheid geboden bezwaar te maken. Heb ik daarmee voldaan aan de opt-in regeling?

    Nee, dat is niet voldoende. Een patiënt moet vooraf uitdrukkelijk toestemming geven voordat u gegevens kunt aanmelden bij het LSP. Het alleen informeren en de mogelijkheid bieden om bezwaar te maken (de zogenoemde opt-out regeling) is niet meer van toepassing.

    Naar boven

  12. Ik heb een praktijk/apotheek overgenomen. Moet ik alle patiënten nu opnieuw om toestemming vragen?

    Nee, dat is niet noodzakelijk. Bij een overname is over het algemeen ook sprake van een overname van de medische dossiers. De registratie van  toestemming vindt plaats binnen het dossier van de patiënt. De gegevens die met toestemming van de patiënt beschikbaar worden gesteld aan andere zorgverleners, wijzigen niet door de overname.

    Verondersteld mag worden dat de toestemming mee gaat naar de rechtsopvolger. Maar dit mag niet leiden tot onwenselijke of onredelijke gevolgen voor de betrokken patiënt. Betrokken patiënten dienen vooraf geïnformeerd te worden over de overname en gelegenheid te krijgen bezwaar te maken of te wijzigen van zorgverlener. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met uw koepelorganisatie of de KNMG.

    Naar boven

  13. In mijn regio is ander informatiemateriaal beschikbaar. Kan ik dat ook gebruiken of moet ik het informatiemateriaal van VZVZ gebruiken?

    U kunt gebruikmaken van ander informatiemateriaal. Wel moet dit materiaal aan een aantal inhoudelijke voorwaarden voldoen. Wij adviseren u dan ook dit materiaal voor te leggen aan VZVZ.

    Wilt u zeker weten dat u de patiënt goed en voldoende informeert, waarbij het voor hem duidelijk is aan wie en voor wat hij toestemming geeft? Dan overhandigt u de folder of de brochure van VZVZ aan de patiënt, zodat hij toestemming geeft op basis van adequate en volledige informatie.

    Naar boven

  14. In mijn systeem moet ik invullen hoe ik mijn patiënt heb geïnformeerd of wat de voorwaarden zijn. Wat moet ik daar invullen?

    U kunt hier vastleggen op welke wijze (met folder of brochure) u de patiënt geïnformeerd heeft over de toestemming en wanneer de toestemming is gegeven.

    Naar boven

  15. Is toestemming ook nodig voor andere uitwisselingssystemen dan het LSP?

    De wet is van toepassing op alle vergelijkbare systemen. De koepelorganisaties KNMP, LHV en VHN zijn van mening dat het er niet om gaat de grenzen van de wet op te zoeken in wat wel en niet mag en moet. Maatschappelijk en politiek gezien achten zij het nodig dat de patiënt wordt gevraagd of relevante gegevens mogen worden gedeeld met andere zorgverleners die  een behandelrelatie met de patiënt hebben of krijgen.

    Naar boven

  16. Kan ik mijn patiënten doorverwijzen bij vragen?

    Als uw patiënten meer vragen hebben over het LSP, dan kunt u ze doorverwijzen naar het VZVZ Informatiepunt. Uw patiënten kunnen contact opnemen met het VZVZ Informatiepunt:

    • voor informatie over het elektronisch uitwisselen van medische gegevens via het LSP;
    • met vragen over het LSP;
    • voor het aanvragen van een inzage-overzicht. Hierop is te zien welke zorgverleners gegevens beschikbaar hebben en welke zorgverleners gegevens hebben opgevraagd via het LSP;
    • voor het centraal intrekken van toestemming.

    Naar boven

  17. Mijn patiënt vraagt mij bepaalde gegevens af te schermen. Hoe moet ik dat doen en kan hij beter geen toestemming geven?

    Uw patiënt heeft het recht bepaalde gegevens af te schermen voor uitwisseling. Als u dit beschouwt als geen toestemming, wordt geen enkele informatie beschikbaar gesteld aan medebehandelaars. Bij afschermen worden alleen bepaalde gegevens niet uitgewisseld. Het afschermen van bepaalde gegevens kan wel risico's met zich meebrengen. Andere zorgverleners kunnen de afgeschermde gegevens namelijk niet inzien, ook niet in noodsituaties. Ook is niet zichtbaar dat deze gegevens zijn afgeschermd. U kunt uw patiënt informeren over deze risico's.

    Uw ICT-leverancier kan u informeren hoe u gegevens kunt afschermen in het dossier.

    Naar boven

  18. Moet ik aangesloten zijn op het LSP om gebruik te kunnen maken van de dienst Opt-in van VECOZO?

    Nee, dat hoeft niet. De dienst Opt-in is beschikbaar op praktijkniveau voor huisartsen, apotheken en gezondheidscentra (inclusief de gezondheidscentra die vallen onder diverse samenwerkingsverbanden). Dus zowel zorgverleners die zijn aangesloten op het LSP als zorgverleners die van plan zijn zich aan te sluiten, kunnen gebruikmaken van de dienst Opt-in van VECOZO.

    Als voorwaarde geldt dat de zorgverlener in het bezit moet zijn van een geldig VECOZO-certificaat dat voorzien is van de juiste autorisatie. De autorisatie kan worden gecontroleerd na inloggen op het VECOZO-portaal. De dienst Opt-in is niet alleen alleen beschikbaar voor VECOZO-contactpersonen. Omdat in de praktijk vaak (ook) andere medewerkers opt-in registraties verwerken, is de dienst ook beschikbaar gemaakt voor andere medewerkers. Zij hebben hiervoor eveneens een VECOZO-certificaat nodig. Na inloggen op www.vecozo.nl kunnen zij direct gebruik maken van de dienst Opt-in.

    Naar boven

  19. Moet ik mij aanmelden voor de dienst Opt-in als ik aangesloten ben op het LSP?

    Nee, dat hoeft niet, maar het maakt het wel makkelijker voor uw patiënten.

    Als u zich heeft aangemeld via het VECOZO-portaal, kunnen uw patiënten via deze website (ook benaderbaar via www.ikgeeftoestemming.nl) toestemming regelen met DigiD met sms of door het invullen van een formulier. Dit formulier moeten zij printen en aan u geven.

    Als u nog geen keuze heeft gemaakt op het VECOZO-portaal, kunnen uw patiënten via de website alleen toestemming regelen door het invullen van een formulier.

    Als u heeft aangegeven niet mee te willen doen, kunnen uw patiënten via de website geen toestemming regelen. Zij kunnen op de website zien dat u niet meedoet met www.ikgeeftoestemming.nl.

    Naar boven

  20. Moet ik mondeling of schriftelijk toestemming vragen?

    De wet schrijft niet voor dat de patiënt schriftelijk toestemming moet geven. Mondelinge toestemming is ook geldig. U bent wel verplicht de verkregen toestemming vast te leggen in uw zorginformatiesysteem, evenals de datum waarop de toestemming is gegeven. U zorgt daarmee voor aantoonbaarheid van de toestemming. De plicht tot registratie in het dossier geldt ook als de patiënt aangeeft de toestemming te willen intrekken of geen toestemming geeft.

    Naar boven

  21. Veel van mijn patiënten bezoeken zelf nooit de praktijk/apotheek. Hoe kan ik toch om toestemming vragen?

    U kunt de toestemmingsvraag ook door een collega-zorgverlener laten stellen. U kunt hierover afspraken maken binnen uw regio of samenwerkingsverband.

    Patiënten kunnen ook gebruikmaken van deze website (ook benaderbaar via www.ikgeeftoestemming.nl) om toestemming te regelen. U kunt uw patiënten informeren over deze website met het promotiekaartje of door een banner en/of tekst te plaatsen op uw eigen website.

    Naar boven

  22. Voor de uitwisseling van welke gegevens vraag ik toestemming?

    Een huisarts vraagt toestemming voor het beschikbaar stellen van de professionele samenvatting van het huisartsdossier. Een waarnemend huisarts kan deze gegevens opvragen als het nodig is voor de behandeling en als er sprake is van een behandelrelatie. De waarnemend huisarts stuurt vervolgens een waarneemretourbericht via het LSP naar de eigen huisarts van de patiënt.

    Een apotheek vraagt toestemming voor het beschikbaar stellen van het medicatie-overzicht. Waarnemend huisartsen, andere apotheken en medisch specialisten in het ziekenhuis kunnen dit medicatie-overzicht opvragen. Dat mag alleen als het nodig is voor de behandeling en als er sprake is van een behandelrelatie.

    Naar boven

  23. Waar kan ik terecht met vragen?

    Met inhoudelijke vragen over de opt-in registratie en de website kunt u contact opnemen met de servicedesk van het VZVZ Servicecentrum.

    Met inhoudelijke vragen over de dienst Opt-in en technische problemen met deze dienst kunt u terecht bij VECOZO.

    Naar boven

  24. Waarom is de opt-out regeling vervallen?

    De wet op het landelijk EPD zou de aansluiting van zorgverleners op het LSP verplicht maken. Afzonderlijke toestemming van patiënten zou daardoor niet  nodig zijn. Deze wet is inmiddels van de baan en dus blijven de bestaande wetten van kracht. Die behelzen de nadrukkelijke toestemming vooraf (opt-in) van de patiënt voor het beschikbaar stellen van medische informatie voor raadpleging op een later moment.

    Naar boven

  25. Waarom is opt-in verplicht?

    De Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) en de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (Wgbo) stellen grenzen aan het beschikbaar stellen en raadplegen van medische gegevens. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft aangegeven dat medische gegevens van patiënten alleen beschikbaar mogen worden gesteld voor raadpleging door andere zorgverleners na ‘uitdrukkelijke toestemming’ van de patiënt.

    Het is vooraf niet bekend wie op een later moment de gegevens zullen opvragen. Het bronsysteem meldt gegevens van een patiënt beschikbaar te hebben. Op een later moment kan een andere zorgverlener, die dan bij de behandeling betrokken is, deze gegevens opvragen.

    Naar boven

  26. Waarom moet ik voor waarneming in mijn dienstapotheek wel toestemming vragen aan de patiënt en is dat op de huisartsenpost niet nodig?

    De dienstapotheek is, naast waarnemer buiten de reguliere openingstijden van de apotheek, ook een ‘gewone’ apotheek. Patiënten gaan daar soms heen als ze liever niet naar hun vaste apotheek gaan. Het is dus niet altijd duidelijk wanneer sprake is van een waarneemsituatie en wanneer niet. Daarnaast is het in Nederland zo geregeld, dat patiënten vrije keuze hebben van apotheek om hun voorgeschreven medicijnen te halen. Er is formeel gezien niet één apotheek verantwoordelijk dossierhouder voor een patiënt, ondanks dat er wel apotheken zijn die deze rol voor bepaalde patiënten vervullen.

    Voor een volledig inzicht in de verstrekte medicatie moeten gegevens worden opgevraagd bij alle apotheken die medicatie hebben verstrekt aan de patiënt. Hiervoor is toestemming van de patiënt nodig om bij het LSP aan te melden dat aan de patiënt een verstrekking is gedaan.

    Bij de huisartsenzorg is dat anders geregeld. Daar is de vaste huisarts van de patiënt brondossierhouder. Als de patiënt ’s nachts of in het weekend huisartsenzorg nodig heeft, informeert de waarnemer de vaste huisarts over deze gebeurtenis. Deze zal de relevante informatie daarvan in het eigen dossier overnemen en de zorg voor de patiënt zo nodig weer overnemen.

    Naar boven

  27. Wat is opt-in?

    Als u (delen van) een patiëntendossier elektronisch beschikbaar wilt stellen voor andere zorgverleners, dan moet u vooraf uitdrukkelijk toestemming vragen aan de patiënt. Dit heet ook wel opt-in.

    Tot 2012 was er sprake van opt-out. De gegevens konden toen worden aangemeld zonder toestemming van de patiënt. Die kon wel bezwaar maken tegen de uitwisseling van zijn gegevens. De opt-out regeling is met ingang van 2013 vervallen.

    Naar boven

  28. Wat kan ik doen om www.ikgeeftoestemming.nl te promoten?

    U kunt uw patiënten informeren over deze website met het promotiekaartje of door een banner en/of tekst te plaatsen op uw eigen website.

    Naar boven

  29. Welke voordelen heeft online toestemming geven?

    Online toestemming regelen bespaart u tijd, omdat uw patiënten niet naar de praktijk of apotheek (hoeven te) komen om hun toestemming te regelen. Als u meedoet met de dienst Opt-in krijgt u de toestemmingsverzoeken overzichtelijk aangeleverd via het beveiligde portaal van VECOZO. De verzoeken zijn dan voorzien van alle benodigde gegevens om ze in uw administratie te verwerken. Patiënten die gebruik hebben gemaakt van de online mogelijkheid om toestemming te regelen, hoeft u de toestemmingsvraag niet meer te stellen.

    Voor patiënten biedt de website eveneens voordeel. Zij kunnen hun toestemming 24 uur per dag en 7 dagen per week regelen als zij gebruik kunnen maken van DigiD met sms en hun zorgverlener meedoet met de dienst Opt-in. Dat is gemakkelijk en bespaart tijd.

    Naar boven

  30. Wie vraagt toestemming? En kan ook iemand anders namens mij om toestemming vragen?

    Zowel u als één van uw medewerkers kan toestemming vragen en registreren. De toestemmingsvraag kan ook worden gesteld door iemand van een andere zorginstelling, bijvoorbeeld door een medewerker van de huisartsenpost voor een huisarts. In dat geval is het wel raadzaam om de toestemming schriftelijk vast te leggen. In alle gevallen moet het voor de patiënt duidelijk zijn aan wie en voor wat hij toestemming geeft.

    Patiënten kunnen ook gebruikmaken van deze website (ook benaderbaar via www.ikgeeftoestemming.nl) om toestemming te regelen. U kunt uw patiënten informeren over deze website met het promotiekaartje of door een banner en/of tekst te plaatsen op uw eigen website.

    Naar boven

Terug naar het overzicht