01 oktober 2026
Waarom het Toepassingslab GGz zo licht mogelijk is gebouwd
In juli vertelden Jan Tenback en Marga Bijma van GGz Praktijk en Zweder Bergman van VZVZ hoe het Toepassingslab GGz gesprekken over gegevensuitwisseling ondersteunt. Dit keer het verhaal achter de bouw. Informatiearchitect Bob Schat (TXAdvies) ontwikkelde het lab samen met Marcel Schrauwen, business-architect bij VZVZ. Eerst als hobbyproject, maar later werd het serieus en aangekocht door VZVZ.
Een oude kloof
Bob Schat werkte het grootste deel van zijn loopbaan aan het koppelen van systemen. Daarbij zag hij steeds hoe slecht zorg en ICT elkaar verstaan. "Zorgverleners vinden het lastig om aan ICT'ers uit te leggen wat ze nodig hebben. En wij krijgen met onze architectuurplaten en diagrammen weinig handen op elkaar in de zorg." Over die kloof hield hij een presentatie in 2019 (samen met zijn zoon, toen MPU-verpleegkundige) op het congres Architectuur in de Zorg. Titel: "Beter samen door het oerwoud".
Bij VZVZ kwamen vanuit verschillende ggz-organisaties vragen binnen over een hulpmiddel om gegevensuitwisseling uit te leggen. VZVZ-businessarchitect Marcel Schrauwen sprak daarover met Jan Tenback en Marga Bijma van GGz Praktijk. Jan wilde een lab waarin hij zoveel mogelijk echt kon zien werken. Toen Marcel dat aan Bob vertelde, viel het voor hem op zijn plek. "Dat was een vraag vanuit de zorg zelf", zegt Bob. "Jan had geen behoefte aan een PowerPoint of een ArchiMate-plaat. Hij wilde weten hoe het werkt voor de zorgverlener."
Bewust eenvoudig gebouwd
Bob Schat en Marcel Schrauwen probeerden verschillende platforms uit en kozen uiteindelijk voor HTML 5 en JavaScript. Het lab draait zonder zware platformlaag, en gebruikers hebben geen licentie of inlog nodig. Die keuze had een reden. Technici die zelf met het lab aan de slag willen, kunnen een kopie maken en die aanpassen aan hun eigen situatie. Dat past bij de doorontwikkeling die VZVZ en GGz Praktijk samen met de sector voor ogen hebben.
Het onderwaterscherm
Het lab begint bij een vereenvoudigd, maar herkenbaar zorginformatiesysteem. Daarnaast staat een monitor die Bob het onderwaterscherm noemt. Stuurt een behandelaar een recept naar de apotheek, dan tonen bewegende lijnen welke verbindingen er ontstaan. Ook is te zien wanneer het systeem het patiëntenportaal benadert en wanneer het controleert of de patiënt toestemming heeft gegeven.
Infrastructuur zichtbaar maken
Voor Bob Schat zit daar de kern. "Als je koppelen goed doet, merkt de gebruiker er niets van. Hij doet zijn werk en onder water wordt informatie verstuurd en opgehaald. Het nadeel is dat je dat slecht kunt demonstreren." Voorzieningen als Koppeltaal, het Landelijk Schakelpunt en Mitz werken volgens hem zoals waterleiding en stroom: je mist ze pas als ze uitvallen. Daardoor blijft veel van wat VZVZ doet buiten beeld, voor zorgverleners en voor patiënten.
In het lab kan een zorgverlener zelf ervaren wat een koppeling in het dagelijks werk oplevert. Bob, inmiddels met pensioen, bouwde daarmee de brug tussen zorg en ICT die hij met schema's nooit kon slaan.
Wilt u binnen uw GGz-organisatie meer inzicht krijgen in medische gegevensuitwisseling, databeschikbaarheid en de rol van zorgtoepassingen? Of zoekt u ondersteuning bij gesprekken met bestuurders, behandelaren of samenwerkingspartners? Stuur een e-mail naar ggz@vzvz.nl.
Na aanmelding neemt Zweder Bergman of een van zijn collega's contact op voor een kennismaking en een korte uitleg van het Toepassingslab GGz. Vervolgens kunt u samen verkennen hoe het hulpmiddel binnen uw organisatie of regio ingezet kan worden.
Samen maken we medische gegevensuitwisseling zichtbaar, begrijpelijk en toepasbaar in de praktijk.